Ubezpieczenie chorobowe dla przedsiębiorców - przewodnik 2026

Opublikowano: Zaktualizowano: Zespół VKSIĘGOWOŚCI

Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z licznymi obowiązkami wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przedsiębiorca musi odprowadzać składki nie tylko za zatrudnianych pracowników, ale również za siebie. Od momentu rozpoczęcia działalności właściciel firmy co do zasady obowiązkowo podlega ubezpieczeniom społecznym - emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu - oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. Istnieje jednak jedna składka, której opłacanie zależy wyłącznie od decyzji przedsiębiorcy - ubezpieczenie chorobowe.

Ubezpieczenie chorobowe jest jedynym dobrowolnym ubezpieczeniem społecznym przedsiębiorcy, który obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Przystąpienie do tego ubezpieczenia daje przedsiębiorcy prawo do zasiłków w przypadku niezdolności do pracy oraz zasiłków macierzyńskich. Decyzja o przystąpieniu może mieć kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa finansowego w trudnych momentach

Istota ubezpieczenia chorobowego dla przedsiębiorców

Ubezpieczenie chorobowe należy do grupy ubezpieczeń społecznych, ale wyróżnia się swoim dobrowolnym charakterem. W przeciwieństwie do pozostałych składek ZUS, które są co do zasady obowiązkowe dla prowadzących działalność gospodarczą, ta forma ochrony pozostaje kwestią indywidualnego wyboru każdego przedsiębiorcy.

Głównym celem ubezpieczenia chorobowego jest zapewnienie wsparcia finansowego w sytuacjach, gdy przedsiębiorca nie może wykonywać swojej pracy z powodu choroby lub innych okoliczności zdrowotnych. System ten działa na zasadzie solidarności społecznej - wpłacane składki tworzą fundusz, z którego wypłacane są świadczenia dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji zdrowotnej.

Kluczowe cechy ubezpieczenia chorobowego:

  • Dobrowolny charakter składki
  • Ochrona przed utratą dochodów w czasie choroby
  • Dostęp do zasiłków macierzyńskich
  • Możliwość rezygnacji w dowolnym momencie
  • 90-dniowy okres wyczekiwania na zasiłek chorobowy

Objęcie ubezpieczeniem chorobowym oznacza możliwość ubiegania się o świadczenia pieniężne za okres niezdolności do pracy. Za dni, za które przysługuje zasiłek, najniższą podstawę składek społecznych zmniejsza się proporcjonalnie, a za cały miesiąc na zasiłku składek społecznych się nie opłaca (art. 18 ust. 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) - składka zdrowotna pozostaje należna

Warto podkreślić, że ubezpieczenie chorobowe nie jest dostępne dla wszystkich przedsiębiorców. Prawo do przystąpienia mają wyłącznie osoby podlegające obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu. Oznacza to, że przedsiębiorca pracujący jednocześnie na etacie z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym, którego działalność nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, nie może skorzystać z tej formy ochrony.

Świadczenia przysługujące z ubezpieczenia chorobowego

Przystąpienie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego otwiera przed przedsiębiorcą dostęp do świadczeń finansowych, wśród których dwa są podstawowe (trzecie, zasiłek opiekuńczy, ujmuje tabela niżej). Każde z nich służy odmiennym celom i przysługuje w różnych sytuacjach życiowych.

Pierwszym i najważniejszym świadczeniem jest zasiłek chorobowy, wypłacany w przypadku niezdolności do pracy z powodu choroby. Wysokość tego zasiłku uzależniona jest od podstawy wymiaru (przeciętnego przychodu z 12 miesięcy, art. 48 ust. 1 ustawy zasiłkowej) oraz przyczyny niezdolności do pracy, a nie od długości choroby. Zasiłek ten stanowi częściowe wynagrodzenie za utracone możliwości zarobkowe podczas choroby. Jak krok po kroku przebiega ustalanie podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, wyjaśniamy w osobnym wpisie.

Drugim świadczeniem jest zasiłek macierzyński, który przysługuje w związku z urodzeniem dziecka, adopcją lub przyjęciem dziecka na wychowanie. To świadczenie ma szczególne znaczenie dla przedsiębiorczyń, które planują założenie rodziny i chcą zachować stabilność finansową w tym ważnym okresie życia.

Rodzaj świadczenia Wysokość Okres wypłaty Warunki
Zasiłek chorobowy 80% podstawy Od 1. dnia niezdolności, do 182 dni Niezdolność do pracy
Zasiłek chorobowy 100% podstawy Od 1. dnia niezdolności, do 182 dni (w ciąży do 270 dni) Ciąża, wypadek w drodze do lub z pracy, dawstwo narządów
Zasiłek macierzyński 100% podstawy wymiaru (za okres rodzicielski 70% albo 81,5% za cały okres) 20 tygodni (standardowo) Urodzenie/adopcja dziecka
Zasiłek opiekuńczy 80% podstawy wymiaru Do 60 dni w roku Opieka nad chorym dzieckiem

Kluczowe ograniczenie dotyczy okresu wyczekiwania na zasiłek chorobowy. Prawo do niego przysługuje dopiero po upływie 90 dni nieprzerwanego dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego (art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej); wcześniej zasiłek przysługuje tylko w wyjątkach, np. po wypadku w drodze do lub z pracy. Zasiłek macierzyński nie ma okresu wyczekiwania - wystarczy, że poród przypada w okresie ubezpieczenia chorobowego (art. 29 ust. 1)

Ten 90-dniowy okres karencji ma na celu zapobieganie nadużyciom systemu i zapewnienie jego stabilności finansowej. Przedsiębiorcy planujący przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego powinni uwzględnić to ograniczenie w swoich decyzjach biznesowych i osobistych.

Procedura przystąpienia do ubezpieczenia chorobowego

Proces przystąpienia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego wymaga złożenia odpowiedniego wniosku w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Procedura ta, choć stosunkowo prosta, wymaga przestrzegania określonych formalności i terminów.

Podstawowym dokumentem niezbędnym do zgłoszenia jest formularz ZUS ZUA, na którym należy zaznaczyć opcję dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w części formularza dotyczącej ubezpieczeń, do których zgłasza się osobę. Przy przystąpieniu w trakcie prowadzenia działalności w praktyce ZUS najpierw składa się ZUS ZWUA (wyrejestrowanie, kod 600), a potem nowy ZUS ZUA z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Formularze ZUS ZUA i ZWUA oraz deklaracje rozliczeniowe możemy składać za Ciebie — zajmuje się tym nasza obsługa kadrowo-płacowa.

Oto szczegółowa procedura przystąpienia do ubezpieczenia:

  1. Pobranie lub wygenerowanie formularza ZUS ZUA z systemu elektronicznego
  2. Wypełnienie wszystkich wymaganych danych osobowych i dotyczących działalności
  3. Zaznaczenie w formularzu dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego
  4. Wskazanie daty, od której ma rozpocząć się ubezpieczenie
  5. Złożenie kompletnego wniosku w placówce ZUS lub przesłanie drogą elektroniczną
  6. Oczekiwanie na potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia przez ZUS

Dokumenty wymagane do złożenia wniosku:

  • Formularz ZUS ZUA wypełniony i podpisany
  • Przy przystąpieniu w trakcie działalności - także ZUS ZWUA wyrejestrowujący z dotychczasowych ubezpieczeń
  • Ani kopia dokumentu tożsamości, ani zaświadczenie o działalności nie są wymagane (dane o firmie ZUS ma z CEIDG)
  • Ewentualne dokumenty potwierdzające szczególne uprawnienia

Objęcie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego w składanym wniosku, jednak nie wcześniej niż od dnia złożenia tego wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Oznacza to, że nie można ubezpieczyć się z mocą wsteczną, co ma znaczenie dla planowania ochrony zdrowotnej

Ważnym aspektem jest również możliwość rezygnacji z ubezpieczenia chorobowego. Przedsiębiorca może w każdym momencie zdecydować o wystąpieniu z tego ubezpieczenia, składając odpowiedni wniosek. Należy jednak pamiętać, że ponowne przystąpienie będzie wiązało się z nowym 90-dniowym okresem wyczekiwania na zasiłek chorobowy, chyba że przerwa w ubezpieczeniu nie przekroczy 30 dni (art. 4 ust. 2 ustawy zasiłkowej). Okres wyczekiwania łatwo pomylić z innymi okresami, które porządkuje tekst okres zasiłkowy a okres podstawy zasiłku chorobowego.

Zasady opłacania składek na ubezpieczenie chorobowe

System opłacania składek na ubezpieczenie chorobowe podlega tym samym ogólnym zasadom, które obowiązują w przypadku pozostałych składek ZUS. Znajomość tych zasad jest kluczowa dla prawidłowego wywiązywania się z obowiązków płatniczych i unikania potencjalnych kar czy odsetek.

Podstawowym terminem płatności składek jest 20 dzień miesiąca następującego po miesiącu, za który składka jest należna. Oznacza to, że składka za styczeń musi zostać wpłacona najpóźniej do 20 lutego, składka za luty do 20 marca, i tak dalej.

W sytuacjach, gdy dzień 20 wypada w sobotę lub w dzień ustawowo wolny od pracy, termin płatności automatycznie przesuwa się na pierwszy następny dzień roboczy. To rozwiązanie zapewnia płatnikom możliwość dokonania wpłaty w dni, gdy instytucje finansowe są czynne.

Składki na ubezpieczenie chorobowe muszą być opłacane w formie bezgotówkowej poprzez obciążenie rachunku bankowego. Wyjątek stanowią mikroprzedsiębiorcy w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, którzy mogą korzystać również z przekazów pocztowych

Forma płatności ma istotne znaczenie dla sprawności całego procesu. Płatności bezgotówkowe zapewniają szybkie i bezpieczne przekazanie środków, minimalizując ryzyko opóźnień czy błędów. Mikroprzedsiębiorcy, którzy mogą korzystać z przekazów pocztowych, mają dodatkową elastyczność, choć ta forma płatności może być mniej wygodna i bardziej czasochłonna.

Tabela terminów płatności składek:

Miesiąc składkowy Termin płatności Uwagi
Styczeń 20 lutego Standardowy termin
Luty 20 marca Standardowy termin
Marzec 20 kwietnia Standardowy termin
Kwiecień 20 maja Standardowy termin
Maj 20 czerwca Standardowy termin
Czerwiec 20 lipca Standardowy termin

Wysokość składki na ubezpieczenie chorobowe w 2026 roku

Wysokość składki na ubezpieczenie chorobowe bezpośrednio wynika z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. System ten zapewnia spójność całego systemu ubezpieczeń społecznych i ułatwia administrowanie składkami.

Podstawę wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą stanowi kwota zadeklarowana przez przedsiębiorcę, która jednak nie może być niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej (art. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; w 2026 roku 5 652 zł). Ta minimalna podstawa ma zapewnić odpowiedni poziom ochrony ubezpieczeniowej.

Istotną różnicę stanowi inne górne ograniczenie podstawy wymiaru dla składki chorobowej. Zamiast rocznego pułapu trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, jak przy składkach emerytalnych i rentowych, przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym podstawa nie może przekroczyć miesięcznie 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (art. 20 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; w 2026 roku 23 550 zł).

W 2026 roku standardowa składka na ubezpieczenie chorobowe (2,45% podstawy) wynosi 138,47 złotych miesięcznie. Przedsiębiorcy korzystający z preferencyjnych stawek ZUS w pierwszych 24 miesiącach działalności płacą składkę w wysokości 35,32 złotych miesięcznie

Preferencyjne stawki dla nowych przedsiębiorców wynikają z możliwości stosowania obniżonej podstawy wymiaru składek. W okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od rozpoczęcia działalności gospodarczej podstawa wymiaru może wynosić minimum 30% minimalnego wynagrodzenia (w 2026 roku 1 441,80 zł), co znacząco obniża obciążenia finansowe w początkowym okresie prowadzenia biznesu.

Ważne jest również zrozumienie mechanizmu zmiany wysokości składek. Podstawę wymiaru przedsiębiorca wykazuje co miesiąc w deklaracji ZUS DRA, więc wyższą podstawę (i składkę) można zadeklarować za dowolny miesiąc. Najniższa podstawa w nowej wysokości obowiązuje od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku (art. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Praktyczne aspekty zarządzania ubezpieczeniem chorobowym

Skuteczne zarządzanie ubezpieczeniem chorobowym wymaga nie tylko znajomości przepisów, ale również praktycznego podejścia do planowania i monitorowania tej formy ochrony. Przedsiębiorcy powinni regularnie analizować swoją sytuację i dostosowywać decyzje do zmieniających się okoliczności.

Pierwszym krokiem jest ocena indywidualnego ryzyka i potrzeb. Przedsiębiorcy wykonujący pracę fizyczną, narażeni na kontakt z klientami lub pracujący w stresujących warunkach mogą mieć większe zapotrzebowanie na ochronę chorobową. Z drugiej strony, osoby młode, zdrowe, z dostępem do prywatnej opieki medycznej mogą ocenić to ryzyko jako mniejsze.

Czynniki wpływające na decyzję o przystąpieniu do ubezpieczenia:

  • Rodzaj wykonywanej działalności gospodarczej
  • Stan zdrowia i wiek przedsiębiorcy
  • Dostęp do alternatywnych form zabezpieczenia
  • Sytuacja finansowa i możliwość poniesienia kosztów składek
  • Plany rodzinne i potrzeba zasiłków macierzyńskich

Istotnym elementem jest również analiza finansowa kosztów i korzyści. Roczny koszt ubezpieczenia chorobowego dla przedsiębiorcy na standardowych zasadach wynosi w 2026 roku 1 661,64 złotych (12 × 138,47 zł). Kwota ta powinna być porównana z potencjalnymi stratami wynikającymi z niemożności pracy oraz kosztami alternatywnych form zabezpieczenia.

Przedsiębiorcy powinni pamiętać o możliwości zawieszenia działalności gospodarczej w przypadku długotrwałej choroby. Zawieszenie działalności zwalnia z obowiązku płacenia składek ZUS za okres zawieszenia (art. 36a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), ale wymaga spełnienia określonych warunków formalnych i może wpływać na ciągłość prowadzonego biznesu

Planowanie długoterminowe powinno uwzględniać również zmiany w sytuacji osobistej i zawodowej. Przedsiębiorcy planujący rozszerzenie działalności, zatrudnienie pierwszych pracowników czy założenie rodziny powinni rozważyć przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego z odpowiednim wyprzedzeniem, pamiętając o 90-dniowym okresie wyczekiwania.

Monitorowanie zmian przepisów i stawek składek jest równie ważne. Wysokość składek ulega corocznym zmianom wraz z waloryzacją podstaw wymiaru, a przepisy mogą być modyfikowane przez ustawodawcę. Regularne śledzenie tych zmian pozwala na optymalne planowanie kosztów działalności.

Porównanie z innymi formami zabezpieczenia

Ubezpieczenie chorobowe ZUS nie jest jedyną dostępną formą ochrony finansowej na wypadek niezdolności do pracy. Przedsiębiorcy mają dostęp do różnych alternatywnych rozwiązań, których analiza może pomóc w podjęciu optymalnej decyzji.

Prywatne ubezpieczenia chorobowe oferowane przez firmy ubezpieczeniowe często charakteryzują się większą elastycznością warunków i wysokością świadczeń. Mogą one obejmować krótsze okresy wyczekiwania, wyższe kwoty zasiłków czy dodatkowe świadczenia, takie jak pokrycie kosztów leczenia czy rehabilitacji.

Kolejną opcją są oszczędności własne przeznaczone na pokrycie kosztów w okresie niezdolności do pracy. Ta forma zabezpieczenia wymaga dyscypliny finansowej i odpowiedniego poziomu dochodów, ale daje pełną kontrolę nad środkami i ich wykorzystaniem.

Forma zabezpieczenia Zalety Wady Koszt roczny
Ubezpieczenie ZUS Stabilne świadczenia, ochrona prawna 90-dniowy okres wyczekiwania 1 661,64 zł (2026)
Ubezpieczenie prywatne Elastyczne warunki, szybsze wypłaty Składka zależna od wieku i zakresu, wykluczenia Zależny od oferty
Oszczędności własne Pełna kontrola, brak składek Wymaga dyscypliny, ryzyko inflacji Zmienny
Brak zabezpieczenia Brak kosztów składek Pełne ryzyko finansowe 0 zł

Przedsiębiorca prowadzący firmę konsultingową przez 5 lat systematycznie odkładał miesięcznie kwotę równą składce chorobowej ZUS. Gdy zachorował na długotrwałą chorobę, zgromadzone oszczędności pozwoliły mu na pokrycie kosztów utrzymania przez okres rekonwalescencji, a pozostałe środki mógł przeznaczyć na rozwój firmy po powrocie do zdrowia.

Istotne różnice dotyczą również procedur wypłaty świadczeń. Ubezpieczenie ZUS wymaga przestrzegania sztywnych procedur, przedstawienia określonych dokumentów medycznych i może wiązać się z kontrolami. Prywatne ubezpieczenia mogą oferować prostsze procedury, ale jednocześnie stosować bardziej restrykcyjne kryteria oceny roszczeń.

Analiza kosztów długoterminowych również wymaga uwagi. Składki ZUS podlegają corocznym waloryzacjom zgodnie ze wzrostem przeciętnego wynagrodzenia, podczas gdy składki ubezpieczeń prywatnych mogą rosnąć w zależności od wieku ubezpieczonego, stanu zdrowia czy statystyk wypłaconych odszkodowań.

Wpływ na planowanie podatkowe i finansowe

Ubezpieczenie chorobowe ma istotny wpływ na całościowe planowanie finansowe przedsiębiorstwa. Składki na to ubezpieczenie, jak pozostałe własne składki społeczne przedsiębiorcy, można odliczyć od dochodu albo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów (art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT), co zmniejsza podstawę opodatkowania.

W przypadku przedsiębiorców rozliczających się na zasadach ogólnych lub podatkiem liniowym składki ZUS, w tym chorobowe, pomniejszają podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym. Oznacza to rzeczywisty koszt składki chorobowej niższy niż jej nominalna wartość, co powinno być uwzględnione w analizach finansowych.

Przedsiębiorcy rozliczający się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych odliczają składki społeczne, w tym chorobową, od przychodu (art. 11 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym). Korzyść podatkowa zależy więc od stawki ryczałtu i może być niższa niż przy skali, co warto uwzględnić przy ocenie opłacalności ubezpieczenia chorobowego.

Planowanie przepływów pieniężnych powinno uwzględniać terminowość płatności składek chorobowych. Opóźnienia w płatnościach skutkują odsetkami za zwłokę, a zadłużenie składkowe przekraczające 1% minimalnego wynagrodzenia w dniu powstania prawa do zasiłku wstrzymuje jego wypłatę do czasu spłaty; jeśli dług nie zostanie spłacony w ciągu 6 miesięcy, prawo do zasiłku przedawnia się (art. 2a ustawy zasiłkowej). Systematyczność w opłacaniu składek jest kluczowa dla utrzymania ochrony ubezpieczeniowej

Integracja z systemami księgowymi wymaga odpowiedniego skonfigurowania kont księgowych i procedur ewidencyjnych. Składki chorobowe powinny być prawidłowo klasyfikowane jako koszty działalności operacyjnej, a ich księgowanie powinno następować w okresie, którego dotyczą.

Rozważania dotyczące płynności finansowej są szczególnie istotne dla małych przedsiębiorstw. Miesięczny koszt składki chorobowej może stanowić znaczące obciążenie budżetu, szczególnie w okresach sezonowych spadków przychodów czy trudności płatniczych klientów.

Procedury związane ze świadczeniami chorobowymi

Skuteczne korzystanie z ubezpieczenia chorobowego wymaga znajomości procedur związanych z ubieganiem się o świadczenia. Właściwe przygotowanie dokumentacji i przestrzeganie terminów ma kluczowe znaczenie dla otrzymania należnych świadczeń.

Pierwszym krokiem w przypadku niezdolności do pracy jest uzyskanie odpowiedniego zaświadczenia lekarskiego. Lekarz wystawia je elektronicznie (e-ZLA) i przekazuje do ZUS; dokument określa m.in. okres niezdolności do pracy.

Procedura składania wniosku o zasiłek chorobowy obejmuje następujące etapy:

  1. Uzyskanie zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy
  2. Wypełnienie zaświadczenia płatnika składek ZUS Z-3b (dla prowadzących działalność) albo wniosku ZUS ZAS-53
  3. Dołączenie wszystkich wymaganych dokumentów potwierdzających prawo do świadczenia
  4. Złożenie kompletnej dokumentacji w ZUS (przez PUE ZUS / eZUS lub w placówce) w wymaganym terminie
  5. Oczekiwanie na decyzję ZUS w sprawie przyznania świadczenia
  6. W przypadku pozytywnej decyzji - otrzymanie pierwszej wypłaty zasiłku

Terminy składania wniosków są ściśle określone przepisami. Roszczenie o wypłatę zasiłku chorobowego przedawnia się po upływie 6 miesięcy od ostatniego dnia okresu, za który zasiłek przysługuje (art. 67 ust. 1 ustawy zasiłkowej). Przekroczenie tego terminu może skutkować utratą prawa do świadczenia.

Wymagane dokumenty do wniosku o zasiłek:

  • Formularz ZUS Z-3b (albo wniosek ZUS ZAS-53) wypełniony i podpisany
  • Zaświadczenie lekarskie e-ZLA (papierowe tylko wyjątkowo)
  • Dokumenty potwierdzające tożsamość wnioskodawcy (przy składaniu w placówce)
  • Ewentualne dodatkowe dokumenty medyczne
  • Dane o podstawie wymiaru składek (wykazuje się je w ZUS Z-3b)

Kontrole ZUS mogą obejmować weryfikację rzeczywistej niezdolności do pracy poprzez badania lekarskie zlecone przez zakład ubezpieczeń. Uniemożliwienie takiego badania sprawia, że zaświadczenie lekarskie traci ważność od dnia następującego po wyznaczonym terminie, a ZUS wydaje decyzję o braku prawa do zasiłku za dalszy okres (art. 59 ust. 6 i 10 ustawy zasiłkowej)

Wysokość wypłacanego zasiłku chorobowego zależy od podstawy wymiaru i przyczyny niezdolności do pracy. Zasiłek wynosi 80% podstawy wymiaru przez cały okres niezdolności do pracy, a 100% podstawy wymiaru m.in. w okresie ciąży i po wypadku w drodze do lub z pracy (art. 11 ustawy zasiłkowej). W pewnych sytuacjach przysługuje także zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia.

Przedsiębiorczyni prowadząca salon fryzjerski przystąpiła do ubezpieczenia chorobowego w styczniu. W maju tego samego roku uległa wypadkowi skutkującemu złamaniem ręki i 6-tygodniową niezdolnością do pracy. Dzięki ubezpieczeniu chorobowemu otrzymała zasiłek w wysokości 80% swojej podstawy wymiaru składek, co pozwoliło jej na pokrycie podstawowych kosztów utrzymania i częściowe sfinansowanie kosztów prowadzenia salonu w czasie nieobecności.

Najczęstsze pytania

Czy mogę przystąpić do ubezpieczenia chorobowego w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej?

Tak, przystąpienie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego jest możliwe w każdym momencie prowadzenia działalności gospodarczej. W praktyce ZUS składa się ZUS ZWUA (wyrejestrowanie z kodem 600) i nowy ZUS ZUA z zaznaczonym dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Pamiętaj jednak o 90-dniowym okresie wyczekiwania na zasiłek chorobowy.

Ile wynosi składka na ubezpieczenie chorobowe dla nowych przedsiębiorców?

W 2026 roku nowi przedsiębiorcy w pierwszych 24 miesiącach działalności płacą składkę chorobową w wysokości 35,32 złotych miesięcznie. Po tym okresie składka wzrasta do standardowej wysokości 138,47 złotych miesięcznie, chyba że przedsiębiorca zadeklaruje wyższą podstawę wymiaru składek.

Czy mogę zrezygnować z ubezpieczenia chorobowego w dowolnym momencie?

Tak, rezygnacja z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego jest możliwa w każdym czasie poprzez złożenie odpowiedniego wniosku w ZUS. Należy pamiętać, że ponowne przystąpienie do ubezpieczenia będzie wiązało się z nowym 90-dniowym okresem wyczekiwania na zasiłek chorobowy, chyba że przerwa nie przekroczy 30 dni.

Jakie dokumenty są potrzebne do złożenia wniosku o zasiłek chorobowy?

Podstawą jest zaświadczenie lekarskie e-ZLA, które lekarz przesyła do ZUS elektronicznie. Prowadzący działalność składa dodatkowo zaświadczenie płatnika składek ZUS Z-3b (albo wniosek ZUS ZAS-53) oraz ewentualne dodatkowe dokumenty medyczne potwierdzające stan zdrowia.

Czy składka chorobowa podlega odliczeniu w podatku dochodowym?

Składkę na ubezpieczenie chorobowe przedsiębiorcy rozliczający się na zasadach ogólnych lub podatkiem liniowym odliczają od dochodu albo zaliczają do kosztów uzyskania przychodów. Przedsiębiorcy płacący ryczałt od przychodów ewidencjonowanych odliczają składki społeczne od przychodu (art. 11 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym).

Co się dzieje z ubezpieczeniem chorobowym przy zawieszeniu działalności?

Zawieszenie działalności gospodarczej zwalnia z opłacania składek ZUS za okres zawieszenia, w tym chorobowej - w tym czasie nie podlega się ubezpieczeniu chorobowemu. Jeśli przedsiębiorca podlegał mu do dnia zawieszenia, po wznowieniu działalności nie musi zgłaszać się ponownie (art. 36a ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Przy przerwie dłuższej niż 30 dni 90-dniowy okres wyczekiwania na zasiłek chorobowy liczy się od nowa (art. 4 ust. 2 ustawy zasiłkowej).

Powiązane artykuły